Sir Airffic GoTrông như chuyện công nghệ, nhưng thật ra là chuyện tiền: một người vận hành được bao nhiêu drone?
Các cấp độ tự bay: giao cho máy bao nhiêu
| Cấp độ | Máy làm | Người làm | Số máy bay mỗi người (tham khảo) |
|---|---|---|---|
| 1 Điều khiển tay | Chỉ giữ thăng bằng | Gần như toàn bộ việc lái | 1 |
| 2 Tự động | Bay theo lộ trình đã đặt | Theo dõi và quyết định | 1 |
| 3 Tránh vật cản | Né vật ở gần | Quyết định nhiệm vụ, giám sát | 1 đến vài chiếc |
| 4 Tự hành | Tự lập lại kế hoạch và hoàn thành nhiệm vụ | Chỉ xử lý tình huống bất thường | Vài đến nhiều chiếc |
| 5 Bầy drone & bầu trời | Drone và hệ điều hành bầu trời phối hợp | Đặt ra nguyên tắc chung | Nhiều chiếc |
Các con số theo đầu người chỉ để giải thích cơ chế, không phải giới hạn pháp lý. Giới hạn thật đến từ luật của từng nước và giấy phép vận hành.
Tránh vật cản: bước đầu để không bị rơi
Khoảng năm 2016, drone tiêu dùng bắt đầu phát hiện vật cản phía trước và dừng lại.
Sau đó xuất hiện drone có camera nhìn mọi hướng, tự né vật cản trong lúc bám theo một người (Skydio và các hãng khác). Ngay cả người mới tập cũng khó làm chúng rơi.
Tránh vật cản giờ là điều đương nhiên ở drone thương mại. Khác biệt nằm ở chỗ drone xử lý các tình huống khó như dây mảnh và bay đêm tốt đến đâu.
Phát hiện và né tránh: không đâm vào máy bay và trực thăng
Detect and Avoid (DAA, phát hiện và né tránh) nghĩa là nhận ra máy bay có người lái và tránh đường cho chúng. Nó là điều bắt buộc khi bay ngoài tầm nhìn (BVLOS).
Radar nhỏ gọn và AI dùng camera để phát hiện máy bay ở xa đã được phát triển để thay con người quan sát bầu trời.
Cơ quan quản lý coi hiệu năng DAA là một điều kiện để cho phép BVLOS. DAA vừa là chìa khóa công nghệ, vừa là chìa khóa pháp lý.
Bay theo bầy: bầy drone và quốc phòng
Bầy drone (swarm) là nhiều drone nhỏ liên lạc với nhau và di chuyển như một nhóm.
Năm 2022, một nhóm của Đại học Chiết Giang công bố nghiên cứu về bầy drone nhỏ tự bay xuyên qua rừng.
Cùng thời điểm đó, chiến tranh ở Ukraine làm đầu tư tăng vọt vào drone tự bay chặng cuối dù bị gây nhiễu, và vào việc để vài người vận hành nhiều máy bay. Nhu cầu quốc phòng cũng đang đẩy nhanh khả năng tự bay trong dân sự.
Sir Airffic GoKhông thể bỏ qua quốc phòng. Nhưng trang này giải thích cơ chế và thị trường; nó không dạy cách chế tạo vũ khí.
Tự bay và luật lệ đi cùng nhau
Drone thông minh đến đâu cũng không được bay thương mại nếu nhà nước chưa cho phép. Nhật Bản đã lập ra Cấp độ 4 (Level 4: bay ngoài tầm nhìn bên trên khu có người) năm 2022.
Ở Mỹ, đề xuất Part 108 cho phép BVLOS theo quy định chuẩn được công bố năm 2025. Châu Âu đang xây dựng U-space để quản lý vùng trời.
Mỗi lần luật mở ra, giá trị của khả năng tự bay lại tăng. Công ty mạnh đầu tư vào đối thoại với cơ quan quản lý nhiều như vào công nghệ.
Câu hỏi thường gặp
Bay BVLOS là gì?
Beyond visual line of sight (bay ngoài tầm nhìn): cho drone bay xa hơn khoảng người điều khiển nhìn thấy. Nó cần cho giao hàng và kiểm tra diện rộng, và ở hầu hết các nước phải có giấy phép hoặc quy định riêng.
Phát hiện và né tránh (DAA) là gì?
Là công nghệ phát hiện máy bay khác và tránh va chạm. Nó dùng radar nhỏ gọn hoặc AI dựa trên camera, và là điều kiện then chốt để được cấp phép BVLOS.