Sir Airffic GoBu tehnologiýa hakdaky gürrüň ýaly görünýär, ýöne aslynda pul hakynda: bir adam näçe drony dolandyryp biler?
Awtonomiýanyň derejeleri: maşyna näçe iş bermeli
| Dereje | Maşyn edýär | Adam edýär | Bir adama düşýän enjam (takmynan) |
|---|---|---|---|
| 1 El bilen | Diňe ýagdaýy durnuklaşdyrýar | Uçurmagyň hemmesine diýen ýaly | 1 |
| 2 Awtomatik | Belli ugra eýerýär | Gözegçilik edýär we karar berýär | 1 |
| 3 Päsgelçilikden sowulmak | Ýakyndaky zatlardan sowulýar | Tabşyryk kararlary, gözegçilik | 1-den birnäçä çenli |
| 4 Awtonom | Ugry täzeden düzýär we tabşyrygy tamamlaýar | Diňe adatdan daşary ýagdaýlar | Birnäçeden köpe çenli |
| 5 Süri we howa giňişligi | Dronlar we howa giňişligi OS utgaşýar | Umumy düzgünleri kesgitleýär | Köp |
Bir adama düşýän sanlar mehanizmi düşündirýär; olar kanuny çäkler däl. Hakyky çäkler döwlet düzgünlerinden we işleýiş rugsatnamalaryndan gelýär.
Päsgelçilikden sowulmak: heläkçilige uçramazlygyň ilkinji ädimi
Takmynan 2016-njy ýylda adaty ulanyjy dronlary öňündäki päsgelçiligi görüp durup başlady.
Soňra ähli tarapa seredýän kameraly, adamy yzarlap barýarka päsgelçiliklerden özbaşdak sowulýan dronlar peýda boldy (Skydio we beýlekiler). Hatda täze başlan adam hem olary aňsatlyk bilen urup bilmeýärdi.
Indi täjirçilik dronlarynda päsgelçilikden sowulmak hökman bolmaly zat hasaplanýar. Tapawut inçe simler we gijeki uçuş ýaly kyn ýagdaýlarda dronuň näderejede başarnyklydygynda.
Tap-da-gaç: uçarlara we dikuçarlara kakylmazlyk
Detect and Avoid (DAA), ýagny tap-da-gaç, ekipažly uçarlary görmegi we olaryň ýolundan çekilmegi aňladýar. Ol göz ýetmeýän aralykda (BVLOS) uçmak üçin hökman gerek.
Adamyň deregine asmana gözegçilik etmek üçin ykjam radarlar we uzakdaky uçarlary görýän kamera esasly emeli aň işlenip düzüldi.
Düzgünleşdirijiler DAA-nyň işleýşini BVLOS-a rugsat bermegiň şertleriniň biri hasaplaýar. DAA hem tehnologiýa, hem kanuny açar.
Süri bolup uçmak: dron sürüleri we goranyş
Süri — biri-biri bilen aragatnaşyk saklaýan we bir topar bolup hereket edýän köp kiçi dron.
2022-nji ýylda Çžeszýan uniwersitetiniň topary tokaýyň içinden özbaşdak uçýan kiçi dron sürüleri barada ylmy iş çap etdi.
Şol bir wagtda Ukrainadaky uruş päsgel berilse-de soňky aralygy özbaşdak uçýan dronlara we az adamyň köp enjamy dolandyrmagyna goýulýan maýa goýumlaryny ep-esli artdyrdy. Goranyş islegi raýat awtonomiýasyny hem çaltlandyrýar.
Sir Airffic GoGoranyşy äsgermezlik edip bolmaýar. Ýöne bu sahypa mehanizmleri we bazarlary düşündirýär; ýarag gurmagy öwretmeýär.
Awtonomiýa we düzgünler bilelikde hereket edýär
Dron näçe akylly bolsa-da, döwlet rugsat bermese, täjirçilik maksatly uçup bilmeýär. Ýaponiýa 2022-nji ýylda Level 4-i (adamlaryň üstünden BVLOS) döretdi.
ABŞ-da BVLOS-a adaty düzgünler boýunça rugsat bermek üçin Part 108 teklibi 2025-nji ýylda çap edildi. Ýewropa howa giňişligini dolandyrmak üçin U-space-i gurýar.
Düzgünleriň her bir açylmagy awtonomiýanyň gymmatyny ýokarlandyrýar. Güýçli kompaniýalar düzgünleşdirijiler bilen gepleşiklere tehnologiýa goýşy ýaly köp maýa goýýar.
Ýygy berilýän soraglar
BVLOS uçuşy näme?
Beyond visual line of sight, ýagny göz ýetmeýän aralykda uçuş: drony operatoryň görüp bilýäninden has uzaga uçurmak. Ol eltip bermek we giň meýdanly barlag üçin gerek, köp ýurtlarda bolsa ýörite rugsat ýa-da düzgünler talap edilýär.
Tap-da-gaç (DAA) näme?
Beýleki uçarlary görüp, çaknyşmalardan gaçýan tehnologiýa. Ol ykjam radary ýa-da kamera esasly emeli aňy ulanýar we BVLOS rugsatnamasynyň esasy şertleriniň biri.