Sir Airffic Goयो प्रविधिको कथाजस्तो देखिन्छ, तर वास्तवमा पैसाको कुरा हो: एक जनाले कतिवटा ड्रोन चलाउन सक्छ?
स्वायत्तताका तह: मेसिनलाई कति सुम्पने
| तह | मेसिनले गर्छ | मान्छेले गर्छ | प्रति व्यक्ति ड्रोन (अनुमानित) |
|---|---|---|---|
| 1 म्यानुअल | सन्तुलन मात्र मिलाउँछ | लगभग सबै उडान | 1 |
| 2 स्वचालित | तोकिएको बाटो पछ्याउँछ | हेर्छ र निर्णय गर्छ | 1 |
| 3 अवरोध छल्ने | नजिकका वस्तु छल्छ | मिसनको निर्णय, निगरानी | 1 देखि केही |
| 4 स्वायत्त | फेरि योजना बनाएर मिसन पूरा गर्छ | असामान्य अवस्था मात्र | केहीदेखि धेरै |
| 5 झुन्ड र हवाई क्षेत्र | ड्रोन र हवाई क्षेत्र OS मिलेर काम गर्छन् | समग्र नीति तय गर्छ | धेरै |
प्रति व्यक्तिका अंकले काम गर्ने तरिका बुझाउँछन्; यी नियमका सीमा होइनन्। वास्तविक सीमा देशका नियम र सञ्चालन अनुमतिले तय गर्छन्।
अवरोध छल्ने: नखस्ने पहिलो कदम
2016 तिर सामान्य उपभोक्ताका ड्रोनले अगाडिको अवरोध पत्ता लगाएर रोकिन थाले।
त्यसपछि चारैतिर क्यामेरा भएका, मान्छेलाई पछ्याउँदै आफैं अवरोध छल्ने ड्रोन आए (Skydio आदि)। नयाँ सिकारुले पनि तिनलाई सजिलै खसाल्न सक्दैनथे।
अहिले व्यावसायिक ड्रोनमा अवरोध छल्ने सुविधा हुनु सामान्य मानिन्छ। फरक भनेको पातलो तार र रातको उडानजस्ता कठिन अवस्था कति राम्ररी सम्हाल्छ भन्नेमा छ।
पत्ता लगाउने-छल्ने: हवाईजहाज र हेलिकप्टरसँग नठोक्किने
Detect and Avoid (DAA) भनेको मान्छे चढ्ने विमान देखेर त्यसको बाटोबाट हट्नु हो। आँखाले नदेखिने दूरीसम्म उड्न (BVLOS) यो अनिवार्य छ।
मान्छेको सट्टा आकाश हेर्न साना राडार र टाढाका विमान देख्ने क्यामेरा-आधारित AI विकास गरिएका छन्।
नियामक निकायहरूले DAA को क्षमतालाई BVLOS अनुमति दिने एउटा सर्त मान्छन्। DAA प्रविधि र नियम दुवैको साँचो हो।
झुन्डमा उड्ने: झुन्ड र रक्षा
झुन्ड (swarm) भनेको धेरै साना ड्रोन एकअर्कासँग सञ्चार गर्दै एउटै समूहजस्तै चल्नु हो।
2022 मा चीनको Zhejiang University को टोलीले साना ड्रोनका झुन्ड जंगलभित्र आफैं उडेको अनुसन्धान प्रकाशित गर्यो।
लगभग त्यही बेला युक्रेनको युद्धले जाम हुँदा पनि अन्तिम दूरी आफैं उड्ने ड्रोन र थोरै मान्छेले धेरै ड्रोन चलाउने प्रविधिमा लगानी ह्वात्तै बढायो। रक्षा मागले नागरिक स्वायत्ततालाई पनि छिटो बनाउँदैछ।
Sir Airffic Goरक्षालाई बेवास्ता गर्न सकिँदैन। तर यो साइटले काम गर्ने तरिका र बजार बुझाउँछ; हतियार बनाउन सिकाउँदैन।
स्वायत्तता र नियम सँगसँगै अघि बढ्छन्
ड्रोन जति चलाख भए पनि राज्यले अनुमति नदिएसम्म व्यावसायिक उडान गर्न सक्दैन। जापानले 2022 मा Level 4 (मान्छे भएको ठाउँमाथि BVLOS) बनायो।
अमेरिकामा, सामान्य नियमअन्तर्गत BVLOS अनुमति दिने Part 108 प्रस्ताव 2025 मा प्रकाशित भयो। युरोपले हवाई क्षेत्र व्यवस्थापनका लागि U-space बनाउँदैछ।
नियम खुल्दा हरेक पटक स्वायत्तताको मूल्य बढ्छ। बलियो कम्पनीहरू प्रविधिमा जत्तिकै नियामकसँगको संवादमा पनि लगानी गर्छन्।
प्रायः सोधिने प्रश्नहरू
BVLOS उडान भनेको के हो?
Beyond visual line of sight: चलाउने व्यक्तिले आँखाले देख्न सक्नेभन्दा टाढा ड्रोन उडाउनु। डेलिभरी र ठूलो क्षेत्रको निरीक्षणका लागि यो चाहिन्छ, र धेरैजसो देशमा विशेष अनुमति वा नियम चाहिन्छ।
पत्ता लगाउने-छल्ने (DAA) भनेको के हो?
अरू विमान पत्ता लगाएर टक्कर छल्ने प्रविधि। यसले साना राडार वा क्यामेरा-आधारित AI प्रयोग गर्छ, र BVLOS अनुमतिको मुख्य सर्त हो।