Sir Airffic Goસેન્સર સમજી લો, પછી દરેક કંપની શેના પર દાવ લગાવે છે તે એક નજરમાં દેખાશે.
છ પ્રકારની આંખો અને ઇન્દ્રિયો
કેમેરા માણસની આંખની જેમ પ્રકાશ પકડે છે. તે સસ્તા, હલકા છે અને રંગ તથા લખાણ જોઈ શકે છે, એટલે સૌથી વધુ વપરાય છે.
LiDAR લેસરના ઝબકારા છોડે છે અને પાછા આવતાં કેટલો સમય લાગે તે માપીને અંતર ચોક્કસ જાણે છે. અંધારામાં ચાલે છે, પણ વજન અને કિંમત પડકાર છે.
રડાર રેડિયો તરંગો વાપરે છે. તે વરસાદ, ધુમ્મસ અને અંધારામાં દૂરની વસ્તુ પકડે છે, એટલે અથડામણથી બચાવ અને ડ્રોન શોધવામાં આગળ છે.
થર્મલ કેમેરા તાપમાનનો ફરક જુએ છે — રાત્રે શોધખોળ માટે અને છાપરા કે વીજળીના તાર પર ગરમ જગ્યા શોધવા માટે ઉત્તમ.
IMU (ગતિ અને ફરવાનું માપે) અને GNSS (GPS જેવું ઉપગ્રહથી સ્થાન) ડ્રોનની અંદરની ઇન્દ્રિયો છે. બહાર જોતાં સેન્સર સાથે જોડાય ત્યારે જ ચોક્કસ ઉડાન મળે છે.
| સેન્સર | તાકાત | નબળાઈ | મુખ્ય ઉપયોગ |
|---|---|---|---|
| કેમેરા (દૃશ્ય પ્રકાશ) | સસ્તો, હલકો, ભરપૂર વિગત | અંધારું, ધુમ્મસ, ચમક | ઓળખ, SLAM, નિરીક્ષણ |
| સ્ટીરિયો / ડેપ્થ કેમેરા | નજીકનું અંતર | દૂર ચોક્કસ નથી | અવરોધથી બચાવ |
| LiDAR | ચોક્કસ અંતર, અંધારામાં ચાલે | ભારે, મોંઘું, વરસાદમાં નબળું | સર્વે, પાતળા તાર શોધવા |
| mmWave રડાર | વરસાદ, ધુમ્મસ, રાત, લાંબું અંતર | ઝીણા આકારની વિગત | Detect-and-avoid, ડ્રોન શોધ |
| થર્મલ | ગરમી જુએ, રાત્રે મજબૂત | ઓછું રિઝોલ્યુશન | શોધ અને બચાવ, સાધનોનું નિરીક્ષણ |
| IMU + GNSS | પોતાની ગતિ અને સ્થાન | ઇમારતની અંદર કે જામિંગમાં GNSS બંધ | સંતુલન નિયંત્રણ, નેવિગેશન |
સેન્સર જોડવાથી જ રમત કેમ નક્કી થાય છે
દરેક સેન્સરની એક નબળાઈ હોય છે. એક પર જ આધાર રાખો, તો એ નબળાઈ દેખાય તે જ ક્ષણે ડ્રોન આંધળું થઈ જાય.
એટલે કેમેરા ઓળખે કે વસ્તુ શું છે, રડાર ખાતરી કરે કે તે કેટલી દૂર છે, અને IMU ભરી આપે કે ડ્રોન કેવી રીતે ખસ્યું. આ સેન્સર ફ્યુઝન છે.
ફ્યુઝનમાં કુશળ કંપનીઓ એવાં વિમાન બનાવે છે જે હવામાન અને જગ્યા બદલાય તો પણ કામ ચાલુ રાખે. અટકવું નહીં — એ જ વ્યાવસાયિક ડ્રોનનું સૌથી કીમતી ફીચર છે.
GNSS વગરના આકાશે સેન્સરનું મૂલ્ય વધાર્યું
પુલની નીચે, સુરંગમાં કે ગોદામની અંદર GNSS સિગ્નલ પહોંચતાં નથી. યુદ્ધભૂમિ પર જાણીજોઈને સિગ્નલ જામ કરવાનું સામાન્ય બની ગયું.
માત્ર કેમેરા અને IMU થી ઉડવાની (વિઝ્યુઅલ નેવિગેશન) માંગ 2022 પછી ઝડપથી વધી.
આ માત્ર લશ્કરી બાબત નથી. એ જ ટેક્નોલોજી ઇમારતની અંદરના નિરીક્ષણ અને શહેરમાં ડિલિવરીમાં પણ કામ આવે છે.
Sir Airffic Goરેડિયો બંધ થાય ત્યારે પણ તે ઉડી શકે? ઓટોનોમી સાચી છે કે નહીં તેની આ જ શ્રેષ્ઠ કસોટી છે.
સેન્સર બજારમાં શું થઈ રહ્યું છે
સ્માર્ટફોન માટે મોટા પ્રમાણમાં બનતા કેમેરા પાર્ટ્સે ડ્રોનની આંખો ખૂબ સસ્તી કરી દીધી.
કાર ઉદ્યોગના મોટા જથ્થાને કારણે રડાર અને LiDAR નાનાં અને સસ્તાં બની રહ્યાં છે, એટલે હવે ડ્રોન પર ફિટ થાય છે.
એટલે ઘણાં સેન્સર ડ્રોન સિવાયનાં મોટાં બજારોની આડપેદાશ તરીકે વિકસે છે. ડ્રોન નિષ્ણાતોએ પાર્ટ્સ પર નહીં, પણ સેન્સર કેવી રીતે જોડે છે અને સોફ્ટવેર પર જુદા તરી આવવું પડે.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
અવરોધથી બચવા ડ્રોન કયાં સેન્સર વાપરે છે?
નજીકના અંતર માટે સ્ટીરિયો કે ડેપ્થ કેમેરા, લાંબા અંતર અને ખરાબ હવામાન માટે રડાર, અને તાર જેવી પાતળી વસ્તુ માટે LiDAR. મોટા ભાગનાં વિમાન કેટલાંક જોડે છે.
LiDAR અને રડારમાં શું ફરક છે?
LiDAR લેસર પ્રકાશથી અંતર બારીકાઈથી માપે છે અને વિગતવાર 3D આકાર બનાવે છે. રડાર રેડિયો તરંગો વાપરે છે; તે ઓછું બારીક છે, પણ વરસાદ, ધુમ્મસ અને અંધારામાં દૂરની વસ્તુ શોધે છે.